طلا و خودرو فروختند، خانه نگرفتند کابوس ۲۰ ساله متقاضیان مسکن مهر
به گزارش شاپ، دو دهه بعد از آغاز مسکن مهر، متقاضیانی که برای خانه دار شدن طلا و خودرو فروختند، همچنان چشم انتظارند، دیوان محاسبات از باقی ماندن حداقل 80 هزار واحد و تداوم نظارت تا تکمیل پروژه ها آگاهی داد.
به گزارش شاپ به نقل از مهر، بیشتر از دو دهه از شروع اجرای طرح مسکن مهر می گذرد؛ طرحی که قرار بود با کاهش هزینه تامین زمین و حمایت های دولتی، مسیر خانه دار شدن میلیونها خانوار را هموار کند، اما با گذشت سال ها هنوز پرونده آن در بعضی نقاط کشور بسته نشده است. جدیدترین اعلام دیوان محاسبات کشور از باقی ماندن حداقل ۸۰ هزار واحد مسکن مهر حکایت دارد؛ واحدهایی که به قول این نهاد نظارتی، در حالی بازهم بلاتکلیف مانده اند که متقاضیان تعهدات مالی خویش را بازی کرده اند.
مسکن مهر از اواخر دهه ۱۳۸۰ بعنوان یکی از بزرگ ترین برنامه های تامین مسکن کشور شروع شد و قرار بود بخش قابل توجهی از خانوارهای بدون مسکن، بخصوص اقشار کم درآمد و متوسط، را صاحب خانه کند. با وجود گذشت سالیان طولانی، اما بخشی از پروژه ها به دلیلهای مختلف همچون مشکلات پیمانکاران، تامین منابع مالی، اختلافات قراردادی، تکمیل زیرساخت ها و خدمات روبنایی و زیربنایی بازهم با تاخیر مواجهند.
اکنون مسئله دیگر فقط طولانی شدن یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه صحبت از خانوارهایی است که بخشی از سرمایه زندگی خویش را در سالهای قبل برای خانه دار شدن هزینه کرده اند و هنوز به نتیجه نرسیده اند.
سرمایه هایی که برای خانه فروخته شد
جمعی از متقاضیان یکی از پروژه های مسکن مهر در شهر جدید پردیس در گفتگو با خبرنگار مهر از سال هایی می گویند که با امید خانه دار شدن، دارایی های خویش را فروختند و سرمایه شان را برای تکمیل آورده مسکن مهر اختصاص دادند.
به گفته این متقاضیان، در اوایل دهه ۱۳۹۰، زمانی که تصور می کردند با پرداخت آورده و سپری شدن مراحل ساخت، در مدت زمان قابل قبولی کلید خانه خویش را تحویل خواهند گرفت، بخشی از پس اندازهای خود، طلا، سکه و حتی خودرو را فروختند تا بتوانند آورده مورد نیاز پروژه را تامین کنند.
آنها می گویند تصمیمشان در آن مقطع، یک انتخاب اقتصادی ساده نبود؛ بلکه تلاشی برای تبدیل دارایی های موجود به یک سرپناه دائمی بود. در عین حال، سال ها گذشت و وعده تحویل واحدها بارها به تعویق افتاد.
یکی از متقاضیان با اشاره به شرایط اقتصادی امروز می گوید زمانی که برای ثبت نام و تکمیل آورده اقدام نموده، ارزش دارایی هایش به مراتب پایین تر از امروز بوده است. به قول او، اگر همان سرمایه در چارچوب طلا، خودرو یا سایر دارایی ها باقی می ماند، امروز ارزش خیلی بیشتری داشت؛ اما سرمایه ای که برای خانه دار شدن هزینه شد، بازهم به یک واحد مسکونی منجر نشده است.
این وضعیت برای بخشی از متقاضیان به معنای از دست رفتن همزمان موقعیت های سرمایه گذاری و تحمل هزینه های زندگی در سالیان بعد بوده است؛ چونکه در طول دوره انتظار، نه فقط واحد مسکونی تحویل نشده، بلکه هزینه اجاره مسکن نیز به صورت مستمر افزایش پیدا کرده است.
خانه ای که تحویل نشد، اجاره ای که هر سال گران تر شد
یکی دیگر از چالش های جدی این گروه، همزمانی بلاتکلیفی پروژه با افزایش مستمر هزینه مسکن می باشد. متقاضیانی که قرار بود بعد از تکمیل پروژه از اجاره نشینی بیرون بروند، در خیلی از موارد بازهم مستأجر هستند و باید هر سال بخش بیشتری از درآمد خویش را صرف اجاره بها کنند.
برخی از این متقاضیان به خبرنگار مهر می گویند افزایش اجاره بها با رشد درآمدشان هم خوانی ندارد و در سالیان اخیر، سهم هزینه مسکن از درآمد خانوار افزایش پیدا کرده است. به این ترتیب، انتظار فراوان برای تحویل واحد مسکن مهر نه فقط مشکل مسکن آنها را حل نکرده، بلکه هزینه مضاعفی را نیز به خانوار تحمیل کرده است.
در واقع، برای خانواری که در سالهای قبل دارایی خویش را به امید خرید خانه فروخته است، تاخیر چندماهه یا حتی یک ساله شاید قابل تحمل باشد؛ اما زمانی که این انتظار به بیشتر از یک دهه می رسد، موضوع از یک تاخیر معمول پروژه ای فراتر می رود و به یک مسئله اقتصادی و اجتماعی تبدیل می شود.
۸۰ هزار واحد؛ عددی که پایان یک طرح را زیر سؤال می برد
تازه ترین اعلام دیوان محاسبات کشور بار دیگر موضوع واحدهای باقیمانده مسکن مهر را به صدر مسایل حوزه مسکن بازگردانده است.
بر اساس اعلام دیوان محاسبات کشورف قصور در تکمیل و تحویل حداقل ۸۰ هزار واحد باقیمانده مسکن مهر در سنوات گذشته، با وجود ایفای تعهدات مالی متقاضیان، مورد رسیدگی قرار گرفته است. دیوان محاسبات همین طور اعلام نموده فرایند مستندسازی پرونده مسئولان وقت در حال انجام می باشد.
اهمیت این آمار از آن جهت است که با گذشت بیشتر از دو دهه از شروع اجرای طرح، بازهم ده ها هزار خانوار در انتظار تعیین تکلیف واحدهایی هستند که برای آنها هزینه کرده اند.
دیوان محاسبات تاکید کرده است که رسیدگی به قصور گذشته مانع اجرای تکالیف جاری نهادهای اجرایی نخواهد بود و در تعامل با وزارت راه و شهرسازی، بر تسریع در تکمیل پروژه های نیمه تمام و تحویل واحدها به متقاضیان تاکید شده است.
بر همین اساس مقرر شده با استفاده از ظرفیتهای قانونی و منابع داخلی، مبلغ ۲۰ هزار میلیارد تومان در سالجاری برای تکمیل و تحویل واحدهای باقیمانده اختصاص پیدا کند.
وقتی «مسکن مهر» خود به یک پروژه بلند مدت تبدیل شد
مسکن مهر در زمان آغاز، قرار بود پاسخی سریع به بحران دسترسی خانوارها به مسکن باشد؛ اما طولانی شدن برخی پروژه ها سبب شده امروز خود طرح به نمادی از پروژه های عمرانی طولانی مدت تبدیل گردد.
البته همه واحدهای باقیمانده را نمی توان در یک دسته قرار داد. بخشی از پروژه ها ممکنست با مشکلات حقوقی، اختلاف با پیمانکار، نقص زیرساخت یا خدمات شهری مواجه باشند و قسمتی دیگر نیز به دلیلهای مالی متوقف شده باشند. همین تفاوت ها ضرورت تعیین تکلیف پروژه ها به شکل موردی و شفاف را بیشتر می کند.
با این حال، در حالی که متقاضی تعهد مالی خویش را انجام داده، مسئولیت نهادهای اجرایی در برابر تکمیل و تحویل واحد، اهمیت بیشتری پیدا می کند. متقاضی نمی تواند تاخیر چند ساله یک پروژه را مدیریت کند، اما هزینه این تاخیر را در چارچوب افزایش اجاره بها، کاهش قدرت خرید و از دست رفتن موقعیت های سرمایه گذاری متحمل می شود.
پرداخت آورده در دهه ۹۰، انتظار در دهه ۱۴۰۰
برای خیلی از متقاضیان مسکن مهر، مسئله تنها این نیست که خانه شان هنوز آماده نشده است؛ مسئله اینست که زندگی اقتصادی آنها در طول این سال ها تغییر یافته است.
فردی که در شروع دهه ۱۳۹۰ خودرو یا طلا فروخته و سرمایه خویش را به پروژه مسکن مهر منتقل کرده، امروز با شرایط اقتصادی بطورکامل متفاوتی روبه روست. قیمت دارایی ها، هزینه ساخت، اجاره بها و سطح عمومی نرخها در این زمان افزایش قابل توجهی داشته و همین موضوع، اثر اقتصادی تاخیر را برای متقاضیان تشدید کرده است.
از سوی دیگر، بخشی از متقاضیان در طول این سال ها ازدواج کرده، صاحب فرزند شده یا شرایط شغلی و درآمدی متفاوتی پیدا کرده اند. خانه ای که قرار بود پاسخگوی نیاز یک خانوار در یک مقطع زمانی باشد، بعد از سال ها انتظار ممکنست با نیازها و توان اقتصادی امروز آن خانوار فاصله داشته باشد.
این مسئله نشان میدهد تکمیل پروژه های باقیمانده مسکن مهر فقط به معنای اتمام عملیات ساختمانی نیست؛ بلکه موضوع احیای اعتماد متقاضیانی است که سال ها پیش منابع خویش را در این پروژه ها سرمایه گزاری نموده اند.
اعتبار ۲۰ هزار میلیاردی؛ پایان انتظار یا شروع مرحله جدید؟
اختصاص ۲۰ هزار میلیارد تومان برای تکمیل واحدهای باقیمانده می تواند گام مهمی برای بستن پرونده مسکن مهر باشد، اما نتیجه غائی به نحوه اختصاص و مصرف این منابع، اولویت بندی پروژه ها و نظارت بر عملکرد نهادهای اجرایی و پیمانکاران وابسته است.
تجربه سالهای قبل نشان داده که صرف اعلام اعتبار لزوماً به معنای تحویل فوری واحدها نیست. در بعضی پروژه ها حتی بعد از تکمیل ساختمان، مشکلات مربوط به انشعابات، محوطه سازی، خدمات زیربنایی و روبنایی یا اختلافات قراردادی می تواند روند تحویل را طولانی کند.
به همین دلیل، اگر مقرر است پرونده مسکن مهر بعد از بیشتر از دو دهه واقعا بسته شود، لازم است برای هر پروژه زمان بندی مشخص، مسئول مستقیم، منبع تامین اعتبار و برنامه تحویل تعیین شود و میزان پیشرفت نیز به شکل شفاف در اختیار متقاضیان قرار گیرد.
دیوان محاسبات کشور نیز اعلام نموده است که پیگیری و نظارت مستمر بر اجرای این تعهدات را تا تکمیل پروژه ها و استیفای حقوق متقاضیان ادامه خواهد داد.
مسکن مهر؛ آزمونی برای خاتمه دادن به پروژه های نیمه تمام
اکنون بعد از گذشت بیشتر از ۲۰ سال از شروع طرح، مسئله مسکن مهر دیگر فقط میراث یک دولت یا یک دوره مدیریتی نیست؛ بلکه پرونده ای انباشته از تعهدات اجرایی، مالی و اجتماعی است که دولت های مختلف طی سالهای قبل با آن مواجه بوده اند. از نگاه متقاضیان، مسئله ساده است، آنها سال ها پیش برای خانه ای که قرار بود تحویل بگیرند، هزینه کرده اند و الان انتظار دارند این تعهد به نتیجه برسد.
از نگاه دولت نیز تکمیل این واحدها می تواند یکی از معدود مسیرهای سریع برای افزایش عرضه مسکن آماده و کاهش بخشی از فشار موجود بر خانوارهای متقاضی باشد؛ بخصوص آنکه بخش قابل توجهی از این پروژه ها سال هاست زمین، ساختمان و متقاضی مشخص دارند.
اکنون توپ در زمین نهادهای اجرایی است. اختصاص ۲۰ هزار میلیارد تومان می تواند فرصت مهمی برای خاتمه دادن به این انتظار فراوان باشد؛ اما برای متقاضیانی که از دهه ۱۳۹۰ چشم انتظار کلید خانه خود هستند، آن چه اهمیت دارد نه وعده جدید، بلکه تحویل واقعی واحد مسکونی است.
مسکن مهر بااینکه قرار بود خانه ای برای اقشار مختلف جامعه بسازد، اما برای ده ها هزار متقاضی، بیشتر از دو دهه است که به قصه ای ناتمام تبدیل شده؛ قصه ای که حالا با ورود دیوان محاسبات و تعیین اعتبار جدید، بار دیگر این پرسش را مطرح می کند که آیا بالاخره می توان پایان این پروژه قدیمی را دید یا متقاضیان باید بازهم در لیست انتظار بمانند؟
به اجمال، بگفته این متقاضیان، در اوایل دهه ۱۳۹۰، زمانی که تصور می کردند با پرداخت آورده و سپری شدن مراحل ساخت، در مدت زمان قابل قبولی کلید خانه خویش را تحویل خواهند گرفت، قسمتی از پس اندازهای خود، طلا، سکه و حتی خودرو را فروختند تا بتوانند آورده مورد نیاز پروژه را تامین کنند. یکی از متقاضیان ضمن اشاره به شرایط اقتصادی امروز می گوید زمانی که برای نام نویسی و تکمیل آورده اقدام نموده، ارزش دارایی هایش بمراتب پایین تر از امروز بوده است. خانه ای که قرار بود پاسخگوی نیاز یک خانوار در یک مقطع زمانی باشد، پس از سال ها انتظار ممکنست با نیازها و توان اقتصادی امروز آن خانوار فاصله داشته باشد.
منبع: شاپ
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید